|
سعيد شمس- «بازنشستگی زودهنگام و غیرقابل پیش بینی اساتید دانشگاه» این اتفاق را میتوان یکی از اتفاقهایی دانست که از جمله اتفاقهای نامتعارف چند وقت اخیر به شمار میرود. در حالی دوباره خبر بازنشسته شدن اساتید دانشگاه به گوش میرسد که این برای چندمین بار است که از پنج سال پیش تاکنون، بحث بازنشستگی استادان دانشگاههای مختلف کشور مطرح شده است. به طوری که از سال ۱۳۸۴، بیش از ۵۰ استاد برجسته دانشگاههای ایران بازنشسته شدهاند. اما با اینکه از سال 84 تا کنون در برخی از دانشگاهها، به طور پراکنده چند استاد بازنشسته پیش از موعد شده بودند، اما از بهمن ماه سال گذشته که 12 نفر از استادان سرشناس دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی با حکم رییس دانشگاه بازنشسته شدند، این موضوع به طور گستردهای در رسانهها منتشر شد و تعداد زیادی از مسئولان وزارت علوم را به واکنش واداشت. همچنین این حجم از بازنشستگی استادان، باعث شد که مجلس و در راس آن کمیسیون آموزش به تکاپو بیفتند و این موضوع را بررسی کنند.
علی عباسپور، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی در مورد این بازنشستگیها به میگوید: اکثر بازنشستگیهایی که در دانشگاهها اتفاق افتاده به دلیل ضعف قانون در مورد بازنشستگی استادان است چرا که هم اکنون ما در مورد قوانین بازنشستگی استادان خلاهای بسیاری داریم که با استفاده از این خلاها برخی از آنها که سالها در دانشگاهها زحمت میکشند به راحتی بازنشسته میشوند. در این بین وزیر علوم هم از بازنشسته شدن استادهای دانشگاه علامه دفاع کرد و گفت: این دانشگاه مطابق آییننامه کار خود را انجام داده و دستوری برای بازنشستگی سلیقهای و سیاسی در وزارت علوم در کار نیست. کامران دانشجو در حالی این سخنان را به زبان میآورد که خودش در مصاحبههای متعددی اعلام کرده است که در نظام جمهوری اسلامی جایی برای اساتیدی که قصد ترویج سکولاریسم را داشته باشند، نیست و از خط قرمزهای نظام محسوب میشود. دانشجو معتقد است که در حال حاضر تعدادی از استادان دانشگاهها، این صلاحیت را ندارند که در دانشگاهها تدریس کنند و بهتر است که خودشان به طور داوطلبانه خود را بازنشسته کنند. از سوی دیگر مسئولانی مانند محمدرضا رحیمی، معاون رئیس جمهور نیز از حضور اساتید «غیرمتعهد» در دانشگاهها انتقاد میکنند. از سوی دیگر وزیر علوم معتقد است که هم اکنون وزارت علوم با کمبود 20 هزار هیات علمی مواجه است و او این امیدواری را دارد که وزارت علوم ظرف سه سال آینده 5 هزار عضو هیئت علمی را بتواند جذب کند. اساتید مسن، دانشجویان پرشور! موافقان بازنشسته کردن استادان دانشگاهها دلیلی که برای موافقتشان اعلام می کنند این است که برخی استادان بالای ۶۵ سال دیگر توان پاسخگویی به سوالات جوانان را ندارند چرا که دانشجویان امروز بسیار پرشور هستند و بسیار سوال مطرح میکنند و این استادان از دانشگاه میخواهند برایشان واحد درسی کمتر بگذارند تا به فعالیتهای تحقیقاتی بپردازند. در مقابل، مخالفان بازنشستگی پیش از موعد استادان دانشگاهها معتقدند که قانون بازنشستگی اعضای هیئت علمی دانشگاهها ضعف دارد و باید اصلاح شود. محمد حسن دوگانی نایب رییس کمیسیون آموزش و تحقیقات یکی از این مخالفان است. او در این باره گفت: عدهای از استادان «فضا» را برای ادامه تحقیق و پژوهش خود در ایران کم میبینند و در رفت و آمد هستند و در این بین نمیتوانند که در وضعیت ثابتی در دانشگاهها بمانند . اما روند بازنشسته کردن زود هنگام استادان در دانشگاههای ایران ضربه بزرگی را به جامعه علمی ایران وارد کرد و یکی از عوامل مهم خروج اساتید این است که بعد از بازنشستگی شرایط کار را در خارج از کشور مناسب میبینند. چرا که در تمام دنیا مردم بر این باور هستند که افراد علمی در سنین بالا تر دارای مدارج و تجربه علمی ارزشمندتری میشوند. در حال حاضر اساتید نخبه دنیا بالای 60 سال سن دارند و آنها ذخیره علمی یک کشور به حساب میآیند و به نظر من بازنشسته کردن اساتید با 25 یا 30 سال خدمت ضربه بزرگی به بدنه علمی کشور است. شهلا اعزازی، استاد بازنشسته دانشگاه علامه طباطبایی و مدیر گروه زنان انجمن جامعه شناسی کشور نیز در این باره معتقد است که عمری صرف میشود تا استادی در حوزه اندیشه و عمل به بار بنشیند و سیاست نباید به تعدیل استاد از دانشگاه منجر شود. استادان دانشگاه سرمایههای ملی و اجتماعی هر کشورند که در بعد مالی هم هر دولتی هزینههای زیادی برای تربیت و به بار نشستن آنها متحمل میشود. همچنین اسدالله عباسی، عضو کمیسیون آموزش مجلی نیز در این مورد به میگوید: این روزها بازنشستگی استادان واژه زود هنگام را در کنار خود به یدک میکشد و هر نوع بازنشستگی برای افراد سؤال بر انگیز شده است.بازنشستگی استادان در حال حاضر تحت شرایط امروزی جامعه دو پیامد را با خود به همراه دارد. اگر استادی خود بخواهد بازنشست شود میگویند که فلان استاد با دولت مخالف بوده است و اگر دانشگاه او را بازنشست کند تصور میشود که دانشگاه با وی مخالف بوده است. کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس در این خصوص همواره حامی استادان بوده و هست و برای بازنشستگی هر استاد به دنبال مدارکی است که از کار افتادگی آن استاد را بروز دهد. «اگر استادی دارای عدم كفایت در دانشگاه باشد، رییس دانشگاه میتواند با تشكیل كمیتهای به بررسی وضعیت علمی این استاد بپردازد، قوانین بازنشستگی اساتید نیازی به اصلاح ندارد.» معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیات و فناوری با تاكید بر اینكه قوانین بازنشستگی مشكلی ندارد و نیازی به اصلاح ندارد، گفت: برای حفظ شان و منزلت استاد اگر استادی 20 سال سابقه داشته باشد، به او پیشنهاد بازنشستگی زود هنگام داده میشود. نادری منش در ادامه در رابطه با اصلاح قانون بازنشستگی اساتید كه جدیدا از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی و اعضای كمیسیون آموزش مجلس شورای اسلامی مطرح شده است، گفت: بازنشستگی در همه جای دنیا یک امر طبیعی و جدی است و ما بر اساس قانون موجود اساتیدی كه به سن 65 سالگی برسند و ما 30 سال از زمان خدمت آنها گذشته باشد، بازنشست میكنیم و از نظر ما این سن و این قانون منطقی است و چون شغل استادی شغل حساس و مهمی نیست و ما نیز به همین اندازه حساس هستیم. وی با تاكید بر اینكه قوانین بازنشستگی مشكلی ندارد و نیازی به اصلاح ندارد، گفت: در حال حاضر هیچ نامه و شكایت و بحثی در رابطه با وجود تخلفاتی برای بازنشستگی اساتید به ما اعلام نشده است و ما در حال حاضر چیزی در حدود 50 هزار عضو هیات علمی داریم كه بازنشستگی 400 نفر رقمی محسوب نمیشود. بازنشستگی اساتید مخالف ، تبعیضآمیز است عضو کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی در واکنش به موج جدید بازنشستگی اساتید در دانشگاهها گفت:رکود علمی در حالحاضر بهانهجدیدی از سوی وزارت علوم برای بازنشستگی تبعیضآمیز اساتید است و اگر قرار به این است که بر اساس رکود علمی اساتید بازنشسته شوند، باید تعداد زیادی از اساتید کشور بازنشسته شوند. سعدالله نصیری همچنین ادامه می دهد: در حال حاضر وزارت علوم و دانشگاهها به بهانه رکود علمی دست به بازنشستگی تبعیضآمیز اساتید زدهاند که میتوان گفت اگر قرار به این است که بر اساس رکود علمی اساتید بازنشسته شوند، باید تعداد زیادی از اساتید کشور بازنشسته شوند. ما به دو شکل می توانیم اساتید را بازنشسته کنیم.در شکل اول اگر استادی رکود علمی داشته باشد و در طول سابقه خود مقاله علمی و ارتقاء نداشته باشد، بایدبازنشسته شود. عضو کمیسیون آموزش تاکید کرد که آنچه در حال حاضر مشاهده می شود این است که اساتیدی که به شکلی به قول وزیر علوم سکولار باشند و با نگرشهای فکری و سیاستهای دولت مخالفت و دگراندیشی داشته باشند، بازنشسته میشوند که این مسئله تبعیضآمیز است. وی با تاکید بر اینکه رئیس کمیسیون و اعضا بر این نکته تاکید دارند که بازنشستگیهای اخیر به شکل تبعیضآمیزی شکل گرفتهاست، گفت: این مسئله در کمیسیون آموزش مجلس بارها مورد بحث قرار گرفته شده است و نظر اکثر اعضا بر این است که این بازنشستگیها به شکل تبعیضآمیز است و دانشگاهها و روسای آن با نگاه سلیقهای خود اساتید را بازنشسته میکنند. دفاع زیباکلام از اخراج اساتید دانشگاه روزنامه کیهان از قول صادق زیباکلام نوشت: کاهش درجه علمی اساتید کم کار ربطی به دولت احمدی نژاد ندارد. به نوشته این روزنامه زیبا کلام در مورد طرح کاهش درجه علمی اساتید کم کار ابتدا گفت که باتوجه به سابقه این دولت، از این اقدام برداشت سیاسی میشود اما ربطی به دولت اصولگرا و اصلاح طلب و هاشمی و خاتمی و احمدی نژاد ندارد. وی توضیح داد اینکه یک فرد با مدرک دکترا استخدام میشود و درجه استادیاری میگیرد اما نمیتواند در عرض پنج، شش سال تعداد مشخصی مقاله بدهد، در کنفرانسهای علمی شرکت کند، کتاب منتشر کند و امتیاز لازم را کسب کند، این دیگر به خود آن فرد ربط دارد. زیباکلام که سه سال قبل نیز در واکنش به جوسازی رسانهها در مورد بازنشستگی اساتید به طور موردی اخراج چند تن از اساتید دانشگاه تهران را تکذیب کرده و گفته بود این اقدام با درخواست آنها انجام شده است، در خصوص بررسی روند علمی اساتید گفت که این روند در همه دولتها بوده است.طرح بررسی روند و درجه علمی اساتید و دانشگاهها به عنوان یک اقدام شجاعانه از سوی دولت در حال پیگیری است. با این حال، اساتید کم کاری که بعضاً در دانشگاههای مادر و اصلی کشور کرسیهای استادی را اشغال کرده و خروجی مؤثری نیز برای جامعه علمی کشور ندارند. قصد مقاومت در مقابل اجرای این طرح را دارند. تكمله:بايد منتظر ماند و ديدآيا اين روندي كه در غير منطقي بودنش هيچ شك و ترديدي نيست، به كجا ميرسد.آيا اساتيدي كه در اوج تجربه ميتوانند تاثيرگذاري مثبتي از خود به جاي بگذارند، همچنان مجبور به ترك دانشگاه ميشوند يا دولت بالاخره به اين نتيجه ميرسد كه فضاي دانشگاه نبايد تحت الشعاع سياست قرار بگيرد. |