150 امتياز و.... محروميت چاپ نامه الکترونیک


فوتبال اگرچه از همان ابتداي پيدايش با سياست و صنعت و تجارت آميخته شد اما في نفسه يك بازي است با قوانين مشخص. در شكل گيري و تكامل اين بازي ايرانيان هيچ نقشي نداشته‌اند.
 ايرانيان مي‌توانند خود را صاحب ورزش كشتي بدانند، چرا كه خاستگاه كشتي از ايران باستان بوده اما فوتبال را نه ما اختراع كرده‌ايم، نه قوانينش را تدوين كرده‌ايم و نه در محبوب شدنش نقشي داشته‌ايم. از يك منظر، فوتبال پديده‌اي جهاني و كاملاً وارداتي است كه نه ما و نه هيچ كشور ديگري توان بومي كردن آن را ندارد. در چنين شرايطي در هر كجاي جهان كه اين بازي انجام شود، برگزار كنندگانش ناگزير به تبعيت از قوانيني هستند كه فدراسيون بين المللي فوتبال (فيفا) آن ها را پايه ريزي كرده است. فوتبالي كه بازيكنان هر تيمش 12 نفر باشند، فوتبال نيست چون فيفا گفته هر تيم بايد 11 بازيكن داشته باشد. هر بازي فوتبال يك داور وسط و دو كمك داور دارد، هرچقدر داوران پراشتباه باشند، هيچ كشوري حق ندارد به دلخواه خود تعداد داوران به پنج يا هفت نفر افزايش دهد، چون همه ملزم به تبعيت از قوانين فيفا هستند. خارج از زمين فوتبال هم، فيفا قوانين مشخص و صريحي دارد كه براي همه ابهامات و مشكلات چاره جويي شده است. به طور مثال، فيفا به عنوان تنها نهادي كه تعداد اعضايش از سازمان ملل متحد هم بيشتر است، مخالف دخالت دولت‌ها در مديريت فوتبال است و هركجا كه احساس كند مقامات دولتي قصد دخالت در كار فدراسيون فوتبال آن كشور را دارند، بي درنگ جرايمي مثل تعليق و محروميت را لحاظ مي‌كند. مثل همان چيزي كه دو سال پيش اتفاق افتاد و بركناري رئيس فدراسيون فوتبال ايران (محمد دادگان) به دست يك مقام دولتي (محمد علي آبادي) موجب تعليق فوتبال ايران شد.


فوتبال در سال‌هاي آغازين قرن بيستم، ورزشي نوپا بود كه خيلي از قوانين فعلي را به همراه نداشت. كارت زرد و قرمز، آفسايد و تعويض بازيكنان، قوانيني هستند كه در سال‌هاي بعد به اين رشته اضافه شد. حالا بعد از 140 سال حيات و رسيدن به بالاترين درجه محبوبيت، قوانين مشخص و جامعي دارد كه در همه جاي جهان به طور يكسان اجرا مي‌شود. در فوتبال مهم‌ترين عنصر نظارت، داور است كه اختيار آن را دارد كه بازيكنان را با كارت‌هاي زرد و قرمز جريمه كند. يك داور بازنشسته هم كنار زمين مي‌نشيند تا به عنوان ناظر، عملكرد داوران را بررسي كند و گزارش آن را به كميته داوران ارائه كند. اهميت كار ناظران قضاوت آنجاست كه نمره‌هاي آن‌ها، باعث مي‌شود كه داوران شاغل در فوتبال، دسته‌بندي شوند و بازي‌هاي مهم‌تر به داوران كاركشته‌تر سپرده شود. در كنار ناظر قضاوت، يك ناظر هم از سوي فدراسيون فوتبال مامور است تا شرايط كلي بازي اعم از كيفيت زمين و وضعيت ميزباني را بسنجد و به فدراسيون مربوطه گزارش كند. ناظر فدراسيون در واقع سلامت يك بازي فوتبال را گواهي مي‌كند. خارج از زمين بازي هم، كميته انضباطي وجود دارد كه تخلف‌هاي صورت گرفته در مسابقات را بررسي مي‌كند و مطابق با آيين نامه مجازات‌هاي فيفا، براي متخلفان حكم صادر مي‌كند. در واقع تركيب «داوران، ناظر داوري، ناظر فدراسيون» و «كميته انضباطي» مجموعه اي است كه فيفا براي قضاوت و نظارت بر بازي فوتبال پيش بيني كرده و در همه دويست و چند كشوري كه فوتبال در آن جريان دارد، همين وضعيت به صورت يكسان وجود دارد. نكته‌اي كه بايد به آن تاكيد كنم، اينكه  كميته‌هاي انضباطي اگرچه اساسنامه‌هاي خاص خود را دارند اما وقتي كه مي‌خواهند جريمه و محروميتي درنظر بگيرند، به قوانين فيفا استناد مي‌كنند. تجربه 140 سال فوتبال در 5 قاره جهان نشان داده كه همين مجموعه براي نظارت بر فوتبال كافي است و دليلي براي ايجاد نهادهاي موازي در قضاوت و نظارت فوتبال نيست.
**
چند سال پيش هدف از تاسيس «سازمان ليگ» كاهش تصدي‌گري فدراسيون بر ليگ و برگزاري ليگ به دست خود باشگاه‌ها عنوان شد. اين سازمان كه مسئوليت برنامه ريزي و برگزاري ليگ را به عهده دارد، سال گذشته مصوبه‌اي با عنوان «منشور اخلاقي» داشت كه با اهداف اوليه تاسيس اين سازمان همخواني ندارد. مطابق اين مصوبه، بازيكنان يا مربياني كه 150 امتياز منفي كسب كنند براي مدتي از بازي در ليگ محروم مي‌شوند و يا اگر 4 بار در طول فصل تذكر بگيرند، براي نيم فصل خانه نشين مي‌شوند و...
منشور اخلاقي سازمان ليگ ابهامات فراواني دارد كه شرح و بسط آن در اين مجال نمي‌گنجد. به طور مثال چرا 150 منفي و نه 100 امتياز منفي؟ اصلاً 75 امتياز منفي چطور است؟ ضابطه و قانون اين امتيازدهي چه چيزي است؟ مگر يك بازي داور و ناظر ندارد؟ مگر فدراسيون كميته انضباطي ندارد؟
مدافعان منشور اخلاقي مي‌گويند، اين منشور در سازمان ليگ تصويب شد و عمل به مصوبه لازم الاجراست. سوال اين است كه آيا سازمان ليگ صلاحيت تصويب قانوني را دارد كه به موجب آن بازيكنان و مربيان را با 150 امتياز منفي محروم كند؟  بازيكن اگر در داخل زمين و هنگام بازي تخلفي مرتكب شود، داور او را بلافاصله با كارت قرمز محروم مي‌كند. اگر تخلف سنگين‌تر از يك جلسه محروميت باشد، كميته انضباطي به آن رسيدگي مي‌كند. و اين همان چيزي است كه فيفا به آن اصرار دارد. در اين ميان، جايگاه سازمان ليگ و منشور اخلاقي اش كجاست؟ اين روزها مي‌گويند دو بازيكن با استناد به همين منشور از بازي در ليگ برتر محروم شده‌اند، اما گفتن نام آن‌ها به صلاح نيست! محروم كردن بازيكني كه هيچ جرم مشهودي نداشته و صرفاً به زعم سازمان ليگ فصل پيش «پسر خوبي» نبوده است، با هيچ معيار و منطقي سازگار نيست. دنياي فوتبال مملو از بازيكنان سركش و ناسازگار است، بازيكناني مثل وين روني، آدريانو و آنتونيو كاسانو اگر در ليگ ايران بازي كنند، حتماً در پايان سال 1500 امتياز منفي مي‌گيرند. اين طبعيت فوتبال است كه يكي آرام است و ديگري خشن. يكي سربه زير است و ديگري مهاجم. اگر به ياد داشته باشيم، فوتبال قبل از هرچيزي يك «بازي» است، ديگر احتياجي به امتياز منفي دادن به بازيكن و مربي نيست.
از همه جالب تر، توصيه معاونت فرهنگي سازمان ليگ به مهدي اميرآبادي (يكي از بي حاشيه ترين فوتباليست‌هاي يك دهه اخير ايران) است. اميرآبادي علاقه خاصي به موتوسيكلت دارد و بعضي روزها با موتور به تمرين استقلال مي‌آيد. گفته مي‌شود معاون فرهنگي سازمان ليگ در راستاي اجراي منشور اخلاقي به اميرآبادي توصيه كرده با موتور به تمرين تيمش نرود، چون لباس چرمي مخصوص موتور سواران را بر تن مي‌كند و اين لباس جلب توجه مي‌كند! همين معاونت بود كه سال پيش به چند بازيكن فوتبال از جمله حسين كعبي و سياوش اكبرپور توصيه كرد كه ريش‌هاي مدل دار خود را بتراشند وگرنه از شركت در بازي‌هاي ليگ محروم مي‌شوند.
**
تصميمات سازمان ليگ و اجراي منشور اخلاقي حتي اگر به لحاظ قانوني هم خدشه ناپذير باشد، اجراي آن باري را از دوش فوتبال ايران برنمي‌دارد. فوتبال ايران با همين حواشي‌اش، آنقدر ناسالم نيست كه مجبور باشيم قوانين عجيبي مثل 150 امتياز منفي را به آن تحميل كنيم.

 

 

 

 

کلیه حقوق قانونی این وب سایت متعلق به هفته نامه اميد جوان بوده و استفاده از مطالب آن تنها با ذکر منبع مجاز است